Są to rodzaje kontroli występujące między społeczeństwem obywatelskim a instytucjonalną strukturą władzy oraz procesy kontroli zachodzące pomiędzy władcami zajmującymi różne pozycje w instytucjonalnej strukturze władzy.
1K – kontrola instytucjonalnej struktury władzy ze strony społeczeństwa obywatelskiego.
2K – kontrola elity władzy ze strony aparatu władzy.
3K – kontrola władcy najwyższego ze strony elity władzy.Podstawowe rodzaje ustrojów są wyróżniane że względu na kombinacje wyróżnionych powyżej procesów i rodzajów kontroli.
DEMOKRACJA występuje 1K.2K.3K.A
UTOKRACJA występuje 2K,3K
DYKTATURA występuje 3K
DESPOTIA kontrola w górę struktury władzy nie występuje .
1. Kontrola instytucjonalnej struktury władzy ze strony społeczeństwa obywatelskiego dopuszcza cztery warianty podstawowe ustroju demokratycznego przyjmując jako kryterium wyróżnienia jaki władca podlega kontroli:-demokracja prezydencka – kontroli społeczeństwa podlega władca najwyższy; -demokracja rządowa – kontroli społeczeństwa podlega elita władzy ; -demokracja komitetowa- kontroli społeczeństwa podlega tylko aparat władzy; demokracja pełna- kontroli społeczeństwa podlega zarówno władca najwyższy, elita władzy, aparat władzy. Autokracja dopuszcza trzy odmiany ustrojowe ze względu na to kto jest kontrolowany przez aparat władzy:-ustrój gdzie kontroli podlega władca najwyższy; – ustrój gdzie kontroli podlega elita władzy; -ustrój gdzie kontroli podlega władca najwyższy i elita władzy. Odmiany ustroju demokratycznego mogą być mieszane a ponadto różnić się od siebie kontrolą występującą w instytucjonalnej strukturze władzy.